Venetiaans glas

De grondstoffen voor de productie van venetiaans glas zijn silicium, soda en kalksteen. Deze basismaterialen worden bij een temperatuur van 1400 °C samengesmolten. De meest bekende manier van het werken met glas in Venetië is het handmatig glasblazen en glasvormen. Hierbij worden de vaak al eeuwenoude gereedschappen en technieken gebruikt. Geen enkele andere glasindustrie in de wereld is zo afhankelijk van het vakmanschap van zijn glasmeesters en geen enkel ander glas kan zich meten met Venetiaans glas.

Technieken en karakteristieken van Venetiaans glas

Cristallo

Cristallo

Helder en transparant glas. Een groot deel van het in Venetië geproduceerde glas. “Cristallo” is in het midden van de 15e eeuw ontdekt door Angelo Barovier, een glasmeester uit Murano. Het ontleent zijn naam aan zijn ongewone helderheid en zuiverheid net als te zien is in het mineraal kristal. Tegenwoordig wordt “Cristallo” meer gebruikt als term voor loodglas in het noorden van Europa, terwijl het Venetiaanse glas bestaat uit soda calciumglas.

Rubino

Rubino

“Rubino” glas wordt gezien als de meest waardevolle van alle kleuren glas omdat het is gemaakt door het toevoegen van puur goud aan de glaspasta. Het wordt in Murano geproduceerd sinds de 16e eeuw. Ondanks de naam is de kleur van “Rubino” glas niet intens rood of robijn maar meer rose rood of cyclaam rood.

Lattimo

Lattimo

Melkwit opaal glas, goed te vergelijken in voorkomen met fijn porselein. “Lattimo” komt van latte hetgeen melk betekent. In de 15e eeuw werd er vaak een email decoratie aangebracht op het glas waardoor de vergelijking met porselein helemaal opging.

Pulegoso

Pulegoso

Een “puliga” is een luchtbel in glas en beter gezegd dit halfmat, doorschijnend glas zit vol met kleine luchtbelletjes. Het oppervlak van het glas is vaak ongelijk en met structuur.

Calcedonio

Calcedonio

“Calcedonio” is een glaspasta die op Murano is geproduceerd sinds de 15e eeuw. De naam komt van de waardevolle steen calcedonio. Dit glas is mat en rijk aan kleurige aderen (marmerachtig) en lijkt erg op agaat.

Vetro a foglie d'oro

Vetro a foglie d’oro

Dit type glas is gemaakt met een dun laagje goudfolie bovenop de bal van rood gloeiend glaspasta. Als de bal daarna wordt uitgeblazen, wordt deze groter waardoor de goudlaag wordt gebroken en er een craquelé effect ontstaat en ook zelfs een glaspoeder effect.

Filigrana

Filigrana

Één van de meest arbeidsintenstieve glasblaastechnieken is de techniek van “filigrana” die in de eerste helft van de 16e eeuw op Murano is uitgevonden. Een minutieus zuiver web van witte of gekleurde glasstaven wordt op het oppervlak van geblazen glas aangebracht, hetgeen resulteert in een soort kant. De belangrijkste types zijn “filigrana a fili”, “filigrana a retortoli” en “filigrana a reticello”.

Filigrana a fili

Filigrana a fili

Als het glas strakke interne draden/lijnen heeft, dan spreekt men van “filigrana a fili” (fili betekent draden). Als de draden diagonaal lopen dan spreekt men van “mezza filigrana” wat half filigrana betekent.

Retortoli

Retortoli

De term retortoli is afgeleid van “ritorto” wat gedraaid betekent. Als de draden een spiraal vormen, dan wordt van “retortoli” of “zanfirico” gesproken. Deze laatste term stamt af uit de 19e eeuw toen een Venetiaanse antiquair genaamd Sanquirico verschillende stukken glas bestelde die met deze techniek gemaakt werden.

Reticello

Reticello

Deze techniek wordt gekarakteriseerd door een net van “filigrana” bovenop het rood gloeiende glas. Vaak is er een luchtbelletje gemaakt binnenin ieder vierkantje van het net.

Incalmo

Incalmo

Bij “incalmo” worden twee of meer verschillende glasstukken met elkaar verbonden. Dit samensmelten (enten) gebeurt zonder dat de kleuren door elkaar heen gaan lopen. Hierdoor kunnen verschillende technieken met elkaar verbonden worden.

Tessere

Tessere

“Tessere” zijn stukken mozaïek glas en worden door middel van fusing samengesmolten met verschillende maten en kleuren in de oven.

Millefiori

Millefiori

Kleine tabletjes van gekleurd glas worden van speciaal hiervoor vervaardigde glasstaven gesneden. Wanneer deze tabletjes aan elkaar worden gesmolten (fusing), spreekt met van “murrine”. Soms lijkt het “murrine” glas op een hoeveelheid bloemetjes en daarom wordt deze techniek vaak “millefiori” (duizend bloemen) genoemd.

Sommerso

Sommerso

Delen gekleurd of bewerkt glas worden over elkaar heen gesmolten ofwel ondergedompeld in transparant glas. Het decoratieve effect wat zichtbaar is, is hierdoor heel bijzonder. Deze techniek wordt veel toegepast voor pressepapiers.

Smalto

Smalto

Dit is de techniek van email beschildering over glas. Het basismateriaal is feitelijk glaspoeder gemengd met een materiaal voor de verbindende werking. Het gedecoreerde glas wordt in de over verwarmd om de email laag te laten hechten. Deze techniek, stammend uit de 13e eeuw, werd veel in de Renaissance toegepast.

Incisione

Incisione

Deze methode van glasdecoratie bestaat uit het gebruik van een diamanten punt, een kleine steen of een metalen wieltje. Al vanaf de 16e eeuw wordt op deze manier ene optisch effect bereikt alsof de decoratie zich licht boven het glasoppervlak bevindt.